Urlop rodzicielski w wymiarze 9 tygodni to wyłączne prawo każdego z rodziców. Nie jest obowiązkowy, ale nie można przekazać go drugiej osobie. Jeśli uprawniony rodzic z niego nie skorzysta, ta część urlopu bezpowrotnie przepada. Za 9 tygodni przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru.
Jak działa urlop rodzicielski 9 tygodni?
Dziewięć tygodni nie stanowi dodatkowego urlopu ponad ustawowy limit. Jest częścią łącznej puli urlopu rodzicielskiego, która co do zasady przysługuje obojgu rodzicom razem. Przy jednym dziecku jest to 41 tygodni, a przy porodzie mnogim – 43 tygodnie.
Każdy rodzic ma jednak w tej puli własne 9 tygodni. Matka nie może przejąć nieprzenoszalnych 9 tygodni ojca, a ojciec nie może wykorzystać części zarezerwowanej dla matki. Pozostałą częścią rodzice mogą podzielić się według własnych ustaleń.
| Sytuacja | Łączny wymiar urlopu | Pula nieprzenoszalna na rodzica |
|---|---|---|
| Jedno dziecko przy jednym porodzie | 41 tygodni | 9 tygodni dla każdego rodzica |
| Poród mnogi | 43 tygodnie | 9 tygodni dla każdego rodzica |
| Jedno dziecko z zaświadczeniem „Za życiem” | 65 tygodni | 9 tygodni dla każdego rodzica |
| Poród mnogi i zaświadczenie „Za życiem” | 67 tygodni | 9 tygodni dla każdego rodzica |
Przy jednym dziecku wygląda to następująco: 9 tygodni należy wyłącznie do matki, 9 tygodni wyłącznie do ojca, a pozostałe 23 tygodnie tworzą pulę wspólną. Dlatego jeden rodzic może wykorzystać maksymalnie 32 tygodnie ze standardowych 41 tygodni.
Najważniejsze zasady nieprzenoszalnej części
O 9 tygodniach trzeba pamiętać przede wszystkim w kontekście indywidualnego prawa każdego rodzica:
- Nie można ich przekazać – drugi rodzic nie przejmie tej części urlopu, nawet jeśli pierwszy z niej zrezygnuje.
- Niewykorzystane tygodnie przepadają – jeżeli uprawniony rodzic nie złoży wniosku i nie skorzysta z urlopu, drugi rodzic nie może ich wykorzystać.
- Urlop jest dobrowolny – 9 tygodni to prawo, a nie obowiązek. Rodzic może z niego skorzystać, ale nie musi.
- Zasiłek wynosi 70% – za tę część przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru.
Prawo ojca do tych 9 tygodni nie zależy od tego, czy matka pracuje albo podlega ubezpieczeniu chorobowemu. Nie należy też utożsamiać tego uprawnienia z urlopem ojcowskim. Urlop rodzicielski i urlop ojcowski są odrębnymi uprawnieniami.
Jak złożyć wniosek o urlop?
Urlop rodzicielski może być wykorzystany jednorazowo albo w maksymalnie pięciu częściach. Ostatnia część musi przypadać najpóźniej do końca roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. Wniosek składa się pracodawcy w formie papierowej albo elektronicznej.
Procedura wygląda następująco:
- Ustal okres, w którym chcesz wykorzystać swoje 9 tygodni, oraz sprawdź, jaka część urlopu rodzicielskiego została już wykorzystana przez oboje rodziców.
- Przygotuj wniosek zawierający między innymi okres planowanego urlopu, informacje o dotychczas wykorzystanym urlopie oraz liczbę wykorzystanych części.
- Dołącz wymagane dokumenty, o ile nie znajdują się już w aktach osobowych.
- Złóż wniosek co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Zachowaj potwierdzenie złożenia dokumentów i uzgodnij z pracodawcą organizację swojej nieobecności.
Do wniosku mogą być potrzebne przede wszystkim:
- odpis albo kopia aktu urodzenia dziecka,
- dokument potwierdzający urodzenie dziecka za granicą, jeśli dotyczy,
- oświadczenie dotyczące korzystania z urlopu lub zasiłku przez drugiego rodzica,
- kopia zaświadczenia „Za życiem”, jeżeli rodzic korzysta z podwyższonego wymiaru urlopu.
Kompletny wniosek złożony z zachowaniem terminu 21 dni jest dla pracodawcy wiążący. Pracodawca nie może odmówić udzielenia urlopu rodzicielskiego z powodu braków kadrowych lub trudności organizacyjnych.
Ile wynosi zasiłek za 9 tygodni?
Za okres urlopu rodzicielskiego co do zasady przysługuje zasiłek macierzyński w wysokości 70% podstawy wymiaru. W określonych warunkach matka może otrzymywać uśredniony zasiłek w wysokości 81,5% za okres urlopu macierzyńskiego i objętą wnioskiem część urlopu rodzicielskiego. Wniosek w tej sprawie trzeba złożyć w ciągu 21 dni po porodzie.
Stawka 81,5% nie obejmuje jednak nieprzenoszalnych 9 tygodni drugiego rodzica. Za tę część zasiłek wynosi zawsze 70% podstawy wymiaru. Dotyczy to także sytuacji, w której matka wcześniej korzystała z uśrednionej stawki 81,5%.
Urlop rodzicielski można łączyć z pracą u pracodawcy udzielającego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu. W takim przypadku urlop wydłuża się proporcjonalnie, a zasiłek zostaje odpowiednio zmniejszony. Wniosek o łączenie urlopu z pracą również składa się co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy.
Co zapamiętać?
Dziewięć tygodni urlopu rodzicielskiego to indywidualne uprawnienie każdego rodzica, a nie obowiązkowy okres ani dodatkowa pula ponad ustawowy wymiar. Można z niego zrezygnować, ale niewykorzystane tygodnie przepadają i nie przechodzą na drugiego rodzica. Wniosek trzeba złożyć co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem urlopu, a zasiłek za tę część wynosi 70% podstawy wymiaru.
Informacje przedstawione w artykule mają charakter ogólny. W indywidualnej sprawie decydujące znaczenie może mieć aktualny stan prawny oraz dokumentacja pracownika.
