Urlop macierzyński jest płatny w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Za urlop rodzicielski standardowo przysługuje 70%. Można jednak wybrać uśredniony wariant 81,5% za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego, jeśli wniosek zostanie złożony w ciągu 21 dni po porodzie.
Warianty wypłaty zasiłku macierzyńskiego
Podczas urlopu macierzyńskiego pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia za pracę, lecz zasiłek macierzyński. Jego wysokość oblicza się jako procent podstawy wymiaru zasiłku. W praktyce wybór dotyczy przede wszystkim tego, czy większa wypłata ma przypadać na początkowy okres po porodzie, czy środki mają być rozłożone bardziej równomiernie.
| Wariant | Wysokość zasiłku | Warunek uzyskania |
|---|---|---|
| Urlop macierzyński | 100% podstawy wymiaru | Standardowa wypłata za okres urlopu macierzyńskiego |
| Urlop rodzicielski po macierzyńskim | 70% podstawy wymiaru | Wariant standardowy, bez wyboru zasiłku uśrednionego |
| Wariant uśredniony | 81,5% podstawy wymiaru | Wniosek o pełny wymiar urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego złożony w terminie 21 dni |
| 9 tygodni dla drugiego rodzica | 70% podstawy wymiaru | Część urlopu rodzicielskiego zarezerwowana wyłącznie dla drugiego rodzica |
Wariant 81,5% jest dobrowolnym uśrednieniem. Oznacza to, że zamiast otrzymywać 100% podstawy podczas urlopu macierzyńskiego, a następnie 70% podczas urlopu rodzicielskiego, rodzic otrzymuje niższą, ale bardziej wyrównaną stawkę przez cały objęty wnioskiem okres. Nie jest to dodatkowe świadczenie ani obowiązkowa stawka.
Dlaczego termin 21 dni ma znaczenie?
Aby skorzystać z wypłaty 81,5%, trzeba złożyć wniosek nie później niż w ciągu 21 dni od porodu. Wniosek powinien obejmować zasiłek za pełny wymiar urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego albo deklarować wykorzystanie pełnego wymiaru urlopu rodzicielskiego po urlopie macierzyńskim.
W praktyce przed upływem tego terminu trzeba dopilnować następujących elementów:
- Złożyć wniosek o zasiłek za okres urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego w pełnym wymiarze.
- Albo złożyć wniosek dotyczący urlopu macierzyńskiego i zadeklarować wykorzystanie całego przysługującego urlopu rodzicielskiego.
- Zachować termin 21 dni liczony od dnia porodu.
- Uwzględnić, że wariant 81,5% nie obejmuje 9 tygodni urlopu rodzicielskiego zarezerwowanych wyłącznie dla drugiego rodzica.
Jeżeli wniosek nie zostanie złożony w terminie, zasadą jest wypłata 100% podstawy za urlop macierzyński oraz 70% za urlop rodzicielski. Nie można wtedy zastosować uśrednionej stawki 81,5% za cały okres tylko dlatego, że rodzic później zmieni decyzję.
Istnieje jednak szczególna sytuacja. Jeżeli rodzic wybierze wariant 81,5%, ale nie wykorzysta ani jednego dnia zasiłku za urlop rodzicielski w wysokości 81,5% w pierwszym roku życia dziecka, może otrzymać zasiłek za urlop rodzicielski według stawki 70% oraz wystąpić o jednorazowe wyrównanie zasiłku za urlop macierzyński do 100% podstawy wymiaru.
Szczególne zasady wypłaty
9 tygodni urlopu rodzicielskiego przysługujących wyłącznie drugiemu rodzicowi zawsze jest płatne w wysokości 70% podstawy wymiaru. Tej części nie można objąć wnioskiem o zasiłek uśredniony 81,5%. Dotyczy to także sytuacji, gdy drugi rodzic nie korzystał wcześniej z pozostałej części urlopu rodzicielskiego.
Przy niskiej wysokości zasiłku może zadziałać także mechanizm podwyższenia. Jeżeli miesięczna kwota zasiłku macierzyńskiego po potrąceniu zaliczki na podatek dochodowy jest niższa niż 1000 zł, może zostać podwyższona do kwoty świadczenia rodzicielskiego. Podwyższenie dotyczy okresu pobierania zasiłku za urlop macierzyński lub rodzicielski, ale nie przysługuje za urlop ojcowski.
Najprostsza zasada wyboru jest taka: wariant 100% plus 70% daje wyższą wypłatę na początku, natomiast 81,5% pozwala bardziej równomiernie zaplanować budżet przez cały okres objęty wnioskiem. O tym, czy można zastosować drugi wariant, decyduje przede wszystkim zachowanie terminu 21 dni.
Artykuł przedstawia informacje o zasadach wypłaty zasiłku macierzyńskiego według stanu prawnego wskazanego w materiałach źródłowych. W indywidualnej sprawie warto potwierdzić zasady w ZUS lub u płatnika zasiłku.
