Tak. Jeżeli święto przypada w sobotę, która jest dla pracownika dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, pracodawca musi obniżyć wymiar czasu pracy o 8 godzin i wyznaczyć inny dzień wolny. Termin ustala pracodawca, a wolne musi przypadać w tym samym okresie rozliczeniowym.
Dlaczego za sobotę przysługuje wolne, a za niedzielę nie?
Podstawą jest art. 130 § 2 Kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem każde święto przypadające w okresie rozliczeniowym i w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.
Sobota nie jest ustawowo wolna od pracy. Dla wielu pracowników pozostaje wolna dlatego, że pracują w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Jeżeli w taką sobotę przypada święto, jeden dzień nie może jednocześnie realizować dwóch podstaw do wolnego. Pracodawca musi więc odpowiednio zmniejszyć liczbę godzin i zaplanować inny dzień wolny.
Niedziela jest natomiast wyłączona z mechanizmu obniżania wymiaru czasu pracy. Święto przypadające w niedzielę nie powoduje obowiązku wyznaczenia dodatkowego poniedziałku ani innego dnia wolnego.
| Typ dnia | Wpływ na wymiar pracy | Obowiązek wolnego |
|---|---|---|
| Święto w sobotę | Wymiar czasu pracy zmniejsza się o 8 godzin | Tak, jeżeli sobota jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy |
| Święto w niedzielę | Brak dodatkowego obniżenia wymiaru | Nie |
W 2026 roku święta przypadające w sobotę to 15 sierpnia oraz 26 grudnia. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym dzień wolny za pierwsze z nich trzeba wyznaczyć w sierpniu, a za drugie – w grudniu.
Jak pracodawca wyznacza dzień wolny?
Termin nie należy wyłącznie do pracownika. Pracodawca może uwzględnić jego propozycję, ale pracownik nie powinien samodzielnie wybrać daty i nie stawić się w pracy bez zatwierdzenia tej decyzji.
Planowanie powinno przebiegać według następujących kroków:
- Ustalenie święta i wymiaru – pracodawca sprawdza, czy święto przypada w okresie zatrudnienia pracownika i obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin, z uwzględnieniem etatu.
- Sprawdzenie okresu rozliczeniowego – dzień wolny musi zostać zaplanowany przed jego zakończeniem. Przy okresie miesięcznym będzie to ten sam miesiąc, w którym przypada święto.
- Wybór terminu – pracodawca może wyznaczyć jeden dzień wolny dla całej firmy, różne daty dla działów albo indywidualne terminy wynikające z harmonogramów.
- Poinformowanie pracowników – data powinna wynikać z harmonogramu czasu pracy, regulaminu pracy albo odrębnego zarządzenia.
W podstawowym systemie czasu pracy, przy pełnym etacie i pracy od poniedziałku do piątku po 8 godzin, wolne powinno obejmować cały dzień. Nie można zastąpić go serią krótszych zwolnień po jednej lub kilka godzin, jeżeli prowadziłoby to do zachowania zbyt dużej liczby dni pracy.
Wyjątki i sytuacje szczególne
Nie każdy pracownik otrzyma osobny, ośmiogodzinny dzień wolny. Decydują o tym wymiar etatu, system czasu pracy, harmonogram oraz okres pozostawania w zatrudnieniu:
- Niepełny etat – obniżenie wymiaru jest proporcjonalne do etatu. Przy połowie etatu święto obniża wymiar o 4 godziny, więc osobny dzień wolny może trwać 4 godziny albo nie być potrzebny, jeśli grafik już uwzględnia właściwą liczbę godzin.
- System równoważny – święto nadal obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin dla pełnego etatu. Nie zawsze musi jednak pojawić się osobny ośmiogodzinny dzień wolny, jeżeli harmonogram prawidłowo rozlicza godziny i dni pracy.
- Urlop wypoczynkowy – urlopu nie udziela się w dniu, który zgodnie z harmonogramem jest już wolny. Taka data nie pomniejsza puli urlopowej pracownika.
- Zwolnienie lekarskie w wyznaczonym dniu wolnym – L4 obejmujące ten dzień nie daje prawa do wyznaczenia kolejnego dnia wolnego.
- Zatrudnienie po święcie – osoba, która rozpoczęła pracę dopiero po dniu święta, co do zasady nie korzysta z obniżenia wymiaru związanego z tym świętem.
Choroba w wyznaczonym dniu wolnym nie oznacza utraty wcześniej przyznanego uprawnienia. Pracodawca wykonał obowiązek, obniżając wymiar czasu pracy i wpisując dzień wolny do harmonogramu. Nie ma więc podstaw do wyznaczania drugiego terminu.
Trzeba odróżnić tę sytuację od choroby w dniu samego święta. Jeżeli pracownik jest na L4 w sobotę, w którą przypada święto, ale wyznaczony dzień wolny wypada później, nadal korzysta z tego dnia zgodnie z harmonogramem.
Co grozi za nieudzielenie wolnego?
Brak prawidłowego obniżenia wymiaru czasu pracy może doprowadzić do przekroczenia przeciętnej tygodniowej normy czasu pracy. W takiej sytuacji pracodawca może być zobowiązany do wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny wraz z 100-procentowym dodatkiem, jeżeli właśnie tak zostanie zakwalifikowane przekroczenie.
Nieudzielenie dnia wolnego może być także wykroczeniem przeciwko prawom pracownika. Państwowa Inspekcja Pracy może nałożyć grzywnę w wysokości od 1 000 zł do 30 000 zł.
Najważniejsze jest więc prawidłowe ułożenie harmonogramu. Dzień wolny za sobotnie święto nie jest dodatkowym urlopem, lecz skutkiem obniżenia ustawowego wymiaru czasu pracy. Termin wyznacza pracodawca, a data musi mieścić się w obowiązującym okresie rozliczeniowym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku nietypowego systemu czasu pracy, wielomiesięcznego okresu rozliczeniowego lub sporu dotyczącego rozliczenia czasu pracy warto skonsultować sprawę ze specjalistą prawa pracy.
