Urlop ojcowski wynosi 2 tygodnie, czyli 14 dni kalendarzowych. Przysługuje pracownikowi–ojcu niezależnie od tego, czy matka dziecka korzysta z urlopu macierzyńskiego lub rodzicielskiego. Aby go otrzymać, trzeba złożyć wniosek najpóźniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
Najważniejsze zasady urlopu ojcowskiego
| Parametr | Zasada |
|---|---|
| Wymiar | Do 2 tygodni, czyli 14 dni kalendarzowych |
| Termin wniosku | Najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu |
| Płatność | Zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku |
| Termin wykorzystania | Do ukończenia przez dziecko 12. miesiąca życia |
| Podział urlopu | Jednorazowo albo w maksymalnie 2 częściach, po co najmniej 7 dni każda |
Komu przysługuje urlop ojcowski?
Urlop ojcowski jest uprawnieniem pracownika–ojca wychowującego dziecko, zatrudnionego na podstawie umowy o pracę. Nie zależy od stażu pracy ani od tego, czy matka dziecka jest pracownicą i korzysta z własnych uprawnień rodzicielskich. Ojciec może więc skorzystać z urlopu także wtedy, gdy matka przebywa na urlopie macierzyńskim, korzysta z urlopu rodzicielskiego albo wróciła już do pracy.
W przypadku dziecka biologicznego urlop trzeba wykorzystać do ukończenia przez nie 12. miesiąca życia. Ojciec adopcyjny może skorzystać z tego prawa w ciągu 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o przysposobieniu, ale nie później niż do ukończenia przez dziecko 14. roku życia.
Dwa tygodnie oznaczają 14 dni kalendarzowych, a nie dni robocze. Do urlopu wliczają się zatem soboty, niedziele i święta. Można wykorzystać go w całości albo podzielić na dwie części. Każda z nich musi trwać co najmniej 7 dni kalendarzowych.
Jak złożyć wniosek o urlop ojcowski?
Urlop jest udzielany na wniosek pracownika. Dokument można złożyć w formie papierowej albo elektronicznej, zgodnie z procedurą przyjętą u pracodawcy. Prawidłowy wniosek powinien zawierać:
- imię i nazwisko pracownika oraz dane pracodawcy
- informację, że dokument dotyczy urlopu ojcowskiego
- imię i nazwisko dziecka oraz jego datę urodzenia
- datę rozpoczęcia i zakończenia urlopu
- informację o tym, czy pracownik korzystał już z urlopu ojcowskiego na to dziecko
- podpis pracownika w przypadku wniosku papierowego
Do wniosku zwykle dołącza się dokument potwierdzający urodzenie dziecka, na przykład odpis aktu urodzenia. Przy adopcji potrzebne może być prawomocne postanowienie sądu o przysposobieniu. Zakres wymaganych dokumentów powinien odpowiadać obowiązującym przepisom i procedurom kadrowym.
Procedura wygląda następująco:
- Ustal okres, w którym chcesz wykorzystać urlop, pamiętając o granicznym terminie dotyczącym wieku dziecka.
- Przygotuj wniosek w formie papierowej lub elektronicznej i dołącz wymagane dokumenty.
- Złóż dokument pracodawcy co najmniej 7 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu.
- Wykorzystaj urlop w całości albo w dwóch częściach, z których każda trwa minimum tydzień.
- Po zakończeniu urlopu wróć na dotychczasowe stanowisko albo stanowisko równorzędne na nie mniej korzystnych warunkach.
Jeżeli wniosek spełnia wymogi formalne i został złożony w terminie, pracodawca ma obowiązek go uwzględnić. Nie jest to urlop zależny od uznaniowej zgody pracodawcy.
Ochrona przed zwolnieniem
Ochrona stosunku pracy rozpoczyna się od złożenia wniosku i trwa do zakończenia urlopu. Jeżeli wniosek został złożony wcześniej niż 7 dni przed jego rozpoczęciem, ochrona obejmuje co do zasady okres od 7 dni przed rozpoczęciem urlopu.
W tym czasie pracodawca nie powinien przygotowywać wypowiedzenia lub rozwiązania umowy bez wypowiedzenia, wypowiadać umowy ani rozwiązywać stosunku pracy. Po powrocie pracownik powinien zostać dopuszczony do pracy na dotychczasowym stanowisku. Jeżeli nie jest to możliwe, pracodawca powinien zapewnić stanowisko równorzędne i warunki zatrudnienia nie mniej korzystne niż te, które obowiązywałyby bez korzystania z urlopu.
Ochrona nie ma charakteru absolutnego. Wyjątki dotyczą przede wszystkim sytuacji, w których możliwe byłoby rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, a także ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. W określonych przypadkach znaczenie ma również zgoda zakładowej organizacji związkowej. Pracodawca musi wykazać, że zachodzi ustawowa przesłanka do rozwiązania umowy.
Urlop ojcowski a tacierzyński
Te pojęcia nie oznaczają tego samego:
- Urlop ojcowski jest samodzielnym prawem ojca i wynosi maksymalnie 2 tygodnie.
- Urlop tacierzyński to potoczne określenie przejęcia przez ojca części urlopu macierzyńskiego, z której rezygnuje matka.
- Urlop macierzyński jest podstawowym uprawnieniem związanym z urodzeniem dziecka i może w określonych sytuacjach zostać częściowo wykorzystany przez ojca.
- Urlop wychowawczy służy osobistej opiece nad dzieckiem, jest co do zasady bezpłatny i ma inne zasady niż urlop ojcowski.
Za okres urlopu ojcowskiego pracownik otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 100% podstawy wymiaru zasiłku. Szczegółowe zasady wynikają z Kodeksu pracy, w szczególności z art. 1823, oraz z przepisów o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa.
Przepisy prawa pracy i ubezpieczeń społecznych mogą być zmieniane. W sprawie konkretnego przypadku warto sprawdzić aktualne brzmienie przepisów lub skonsultować się ze specjalistą ds. kadr i płac.
