Tak. Od 2026 roku okres wykonywania umowy zlecenia może zostać wliczony do stażu pracy, także wtedy, gdy zlecenie było realizowane przed wejściem w życie nowych przepisów. Nie dzieje się to jednak automatycznie. Pracownik musi wystąpić o dokument potwierdzający okres zlecenia i przekazać go pracodawcy.
Od kiedy umowa zlecenie wlicza się do stażu pracy?
Zmiana wynika z tzw. ustawy stażowej, która wprowadziła nowe zasady ustalania stażu pracy, między innymi w art. 3021 Kodeksu pracy. Obejmują one nie tylko umowy zlecenia, lecz także wybrane okresy prowadzenia działalności gospodarczej, wykonywania umów o świadczenie usług i umów agencyjnych.
Przepisy nie zaczęły obowiązywać u wszystkich pracodawców w tym samym terminie. Daty wdrożenia są następujące:
- 1 stycznia 2026 r. – u pracodawców należących do sektora finansów publicznych.
- 1 maja 2026 r. – u pozostałych pracodawców, w tym w firmach prywatnych.
- 24 miesiące – tyle czasu ma pracownik zatrudniony u danego pracodawcy na dostarczenie dokumentów potwierdzających wcześniejsze okresy.
Termin 24 miesięcy liczy się od dnia, w którym nowe zasady zaczęły obowiązywać u pracodawcy. W praktyce oznacza to 31 grudnia 2027 r. dla pracowników sektora publicznego oraz 30 kwietnia 2028 r. dla pracowników firm prywatnych, jeśli byli zatrudnieni u danego pracodawcy w dniu rozpoczęcia stosowania przepisów.
Pracodawca nie musi sam szukać dokumentów ani automatycznie przeliczać stażu. To pracownik powinien złożyć wniosek i przedstawić dowody. Osoba, która podjęła pracę u danego pracodawcy dopiero po wejściu nowych przepisów, nie korzysta z tego szczególnego 24-miesięcznego terminu, ale także powinna dostarczyć dokumenty możliwie szybko. Roszczenia ze stosunku pracy co do zasady przedawniają się po trzech latach.
Jak uzyskać zaświadczenie z ZUS?
Podstawowym dokumentem potwierdzającym okresy umowy zlecenia lub działalności gospodarczej jest zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wniosek składa sam zainteresowany, ponieważ pracodawca nie może zrobić tego za pracownika.
Procedura przez eZUS wygląda następująco:
- Zaloguj się na swoje konto w serwisie eZUS.
- W menu wybierz „Kreator wniosku stażowego”.
- Uruchom opcję utworzenia nowego wniosku.
- Sprawdź dane ubezpieczonego i wybierz okresy, które mają zostać potwierdzone.
- Określ, czy wniosek ma dotyczyć wszystkich płatników, czy konkretnego zleceniodawcy.
- Wybierz sposób odbioru odpowiedzi, zatwierdź wniosek i wyślij go elektronicznie.
Po otrzymaniu zaświadczenia przekaż je aktualnemu pracodawcy, najlepiej razem z pisemnym wnioskiem o ponowne ustalenie stażu pracy. Dokument może zostać przekazany w formie elektronicznej albo papierowej, zgodnie z zasadami przyjętymi u pracodawcy.
ZUS może nie potwierdzić danego okresu, jeśli nie ma odpowiednich danych w swojej ewidencji. Dotyczy to między innymi niektórych zleceń wykonywanych przez uczniów lub studentów do 26. roku życia oraz pracy zarobkowej za granicą. Brak zaświadczenia nie zawsze zamyka drogę do uwzględnienia okresu. W takiej sytuacji pracownik może przedstawić pracodawcy inne dowody:
- kopie umów zlecenia lub umów o świadczenie usług,
- rachunki, faktury i rozliczenia związane z wykonaniem zlecenia,
- potwierdzenia przelewów wynagrodzenia,
- zaświadczenia od zleceniodawcy lub kontrahenta,
- dokumenty podatkowe oraz zagraniczne dokumenty potwierdzające pracę lub ubezpieczenie.
Sama umowa może nie wystarczyć, jeżeli nie potwierdza, że zlecenie było faktycznie wykonywane przez cały wskazany okres. Pracodawca ma prawo ocenić kompletność i wiarygodność dokumentacji. Przy okresie potwierdzonym przez ZUS jest związany treścią zaświadczenia, natomiast przy innych dowodach musi ustalić, czy pozwalają one określić rzeczywisty czas wykonywania pracy.
Co wlicza się do stażu pracy, a co nie?
Nowe przepisy obejmują szerszą grupę aktywności zawodowych niż sama umowa zlecenie. Zestawienie najważniejszych przypadków wygląda tak:
| Rodzaj aktywności | Czy wlicza się do stażu pracy? | Ważne zastrzeżenie |
|---|---|---|
| Umowa zlecenie | Tak | Okres trzeba potwierdzić dokumentami. |
| Prowadzenie działalności gospodarczej | Tak | Dotyczy także wybranych okresów szczególnych, jeśli można je udokumentować. |
| Udokumentowana praca zarobkowa za granicą | Tak | Potrzebne są dokumenty potwierdzające okres i charakter pracy. |
| Umowa o dzieło | Nie | Nowe przepisy nie objęły tego rodzaju umowy. |
| Wolontariat | Nie | Sam udział w wolontariacie nie tworzy stażu pracowniczego. |
Jeżeli różne aktywności zawodowe przypadały na ten sam czas, okres nie jest liczony podwójnie. Za dany przedział czasu uwzględnia się tylko jeden okres, zgodnie z zasadami przewidzianymi w przepisach.
Staż ogólny a staż zakładowy
Znaczenie ma także to, jaki rodzaj stażu decyduje o konkretnym uprawnieniu. Staż ogólny obejmuje okresy pracy u obecnego i wcześniejszych pracodawców. Wykorzystuje się go między innymi przy ustalaniu wymiaru urlopu wypoczynkowego.
Staż zakładowy dotyczy okresu pracy u konkretnego pracodawcy. Ma znaczenie między innymi dla długości wypowiedzenia umowy o pracę. Dlatego zlecenie wykonywane wcześniej dla innego podmiotu może zwiększyć staż urlopowy, ale nie musi wydłużyć okresu wypowiedzenia u obecnego pracodawcy. W tym drugim przypadku znaczenie może mieć zlecenie wykonywane na rzecz tego samego podmiotu.
Na jakie uprawnienia wpływa doliczenie zlecenia?
Dłuższy staż może zmienić sytuację pracownika, ale efekt zależy od rodzaju uprawnienia i regulacji obowiązujących u danego pracodawcy. Najczęstsze konsekwencje to:
- osiągnięcie progu 10 lat stażu, który daje prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego zamiast 20 dni,
- dłuższy okres wypowiedzenia, jeśli uwzględniony okres wpływa na staż zakładowy,
- wyższa odprawa, gdy jej wysokość zależy od stażu na podstawie przepisów szczególnych,
- szybsze uzyskanie nagrody jubileuszowej lub dodatku stażowego, jeżeli przewiduje je regulamin albo przepisy dotyczące danej grupy zawodowej.
Doliczenie okresu zlecenia nie oznacza automatycznego zwiększenia pensji. Każdy pracodawca nie ma obowiązku wypłacania dodatku stażowego ani nagrody jubileuszowej. Trzeba sprawdzić regulamin wynagradzania, układ zbiorowy lub przepisy szczególne obowiązujące w danym miejscu pracy.
Nowe zasady dotyczą stażu pracowniczego, a nie stażu ubezpieczeniowego wykorzystywanego przy ustalaniu emerytury lub renty. To dwa odrębne pojęcia. Po przejściu na umowę o pracę warto więc złożyć wniosek do ZUS, odebrać zaświadczenie, a następnie przekazać je pracodawcy wraz z wnioskiem o przeliczenie uprawnień.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego zaliczenia okresu do stażu pracy warto skonsultować dokumenty ze specjalistą prawa pracy.
