Podstawą prawną rozwiązania umowy o pracę za porozumieniem stron jest art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy. Ten tryb wymaga zgodnego oświadczenia woli pracownika i pracodawcy, dlatego żadna ze stron nie może narzucić go drugiej. Strony mogą wspólnie ustalić datę zakończenia zatrudnienia, bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia.
Podstawa prawna rozwiązania umowy za porozumieniem stron
Art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy wskazuje, że umowa o pracę rozwiązuje się „na mocy porozumienia stron”. Przepis dotyczy umów o pracę, niezależnie od tego, czy zawarto je na czas określony, nieokreślony czy próbny.
Porozumienie jest czynnością dwustronną. Oznacza to, że propozycję może złożyć zarówno pracownik, jak i pracodawca, ale do rozwiązania umowy dochodzi dopiero po zaakceptowaniu warunków przez obie strony. Nie ma obowiązku podawania przyczyny zakończenia zatrudnienia.
Art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy – umowa o pracę rozwiązuje się na mocy porozumienia stron.
Art. 30 Kodeksu pracy nie ma zastosowania do umów zlecenia ani umów o dzieło. Są to umowy cywilnoprawne, regulowane przede wszystkim przez Kodeks cywilny, a nie przez przepisy dotyczące rozwiązania stosunku pracy.
Porozumienie stron a wypowiedzenie – czym się różnią?
Porozumienie stron nie jest rodzajem wypowiedzenia. Wypowiedzenie to jednostronne oświadczenie pracownika albo pracodawcy. Druga strona nie musi wyrażać zgody, a po złożeniu wypowiedzenia co do zasady rozpoczyna się okres wypowiedzenia.
| Cecha | Porozumienie stron | Wypowiedzenie |
|---|---|---|
| Wymagana zgoda | Tak, obu stron | Nie, wystarczy oświadczenie jednej strony |
| Przyczyna | Nie trzeba jej wskazywać | Pracodawca musi wskazać przyczynę w przypadkach określonych w Kodeksie pracy |
| Termin zakończenia umowy | Strony ustalają go wspólnie, także przed upływem okresu wypowiedzenia | Co do zasady wynika z ustawowego okresu wypowiedzenia |
| Tryb | Dwustronne porozumienie | Jednostronna czynność prawna |
| Możliwość odmowy | Druga strona może odmówić zawarcia porozumienia | Sprzeciw drugiej strony nie blokuje wypowiedzenia |
Pracodawca nie musi zaakceptować wniosku pracownika o rozwiązanie umowy za porozumieniem stron. Jeżeli odmówi, umowa nadal trwa, chyba że pracownik skorzysta z innego trybu, na przykład złoży wypowiedzenie. Tak samo pracownik może nie zgodzić się na propozycję pracodawcy.
Jak przygotować porozumienie o rozwiązaniu umowy?
Przepisy nie narzucają szczegółowego wzoru takiego dokumentu. Forma pisemna jest jednak zalecana, ponieważ pozwala udowodnić fakt zawarcia porozumienia oraz ustaloną datę zakończenia zatrudnienia. Dokument powinien zawierać:
- Dane stron – imię i nazwisko pracownika oraz nazwę i adres pracodawcy.
- Datę i miejsce zawarcia porozumienia – pozwalające ustalić, kiedy doszło do uzgodnienia warunków.
- Podstawę rozwiązania umowy – wskazanie, że umowa zostaje rozwiązana na mocy porozumienia stron, zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
- Datę ustania stosunku pracy – konkretny dzień, w którym zatrudnienie się kończy.
- Podpisy pracownika i pracodawcy – potwierdzające zgodę obu stron.
W porozumieniu można ustalić rozwiązanie umowy z określonym wyprzedzeniem albo z bardzo krótkim terminem, jeśli obie strony się na to zgadzają. Nie obowiązuje tu ustawowy okres wypowiedzenia. Samo potwierdzenie otrzymania propozycji nie oznacza jeszcze zawarcia porozumienia – potrzebna jest akceptacja jego warunków.
Jakie skutki ma rozwiązanie umowy za porozumieniem stron?
Przed podpisaniem dokumentu pracownik powinien uwzględnić nie tylko możliwość szybkiego odejścia, lecz także skutki związane z bezrobociem i poszukiwaniem nowego zatrudnienia.
- Zasiłek dla bezrobotnych – rozwiązanie umowy za porozumieniem stron może oznaczać 90-dniowy okres oczekiwania na zasiłek, liczony od dnia rejestracji jako osoba bezrobotna. Przepisy przewidują wyjątki, między innymi w związku z likwidacją lub upadłością pracodawcy, redukcją zatrudnienia albo zmianą miejsca zamieszkania pracownika.
- Świadectwo pracy – pracodawca powinien wydać świadectwo pracy w związku z ustaniem zatrudnienia, z informacją o sposobie rozwiązania umowy.
- Dni wolne na poszukiwanie pracy – pracownik rozwiązujący umowę za porozumieniem stron nie nabywa prawa do dni wolnych przewidzianych dla pracownika w okresie wypowiedzenia przez pracodawcę.
- Brak wskazania przyczyny – porozumienie co do zasady nie zawiera przyczyny zakończenia zatrudnienia, dlatego nie działa tu mechanizm odwołania właściwy dla określonych wypowiedzeń pracodawcy.
Porozumienie może być korzystne, gdy pracownik ma już nową ofertę i zależy mu na szybkim rozpoczęciu pracy albo gdy strony chcą uzgodnić termin inny niż wynikający z okresu wypowiedzenia. Jeżeli jednak potrzebujesz czasu na znalezienie zatrudnienia i chcesz zachować uprawnienia związane z wypowiedzeniem, podpisanie porozumienia wymaga wcześniejszego rozważenia jego warunków.
Najważniejsze jest rozróżnienie trybów: porozumienie stron wymaga dobrowolnej zgody pracownika i pracodawcy, natomiast wypowiedzenie może złożyć jednostronnie jedna ze stron. Podstawą pierwszego rozwiązania pozostaje art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu lub nietypowych warunków rozwiązania umowy warto skonsultować dokument z prawnikiem albo specjalistą prawa pracy.
