Tak, strony mogą wpisać do umowy zlecenia 14-dniowy okres wypowiedzenia. Nie wynika on jednak z ustawy, lecz z ustaleń zleceniodawcy i zleceniobiorcy. Taki zapis dotyczy zwykłego wypowiedzenia i nie odbiera żadnej ze stron prawa do natychmiastowego rozwiązania umowy z ważnych powodów. Tego uprawnienia nie można skutecznie wyłączyć ani ograniczyć na podstawie art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego.
14 dni w umowie zlecenia – co to oznacza?
Umowa zlecenia jest umową cywilnoprawną, dlatego nie stosuje się do niej okresów wypowiedzenia przewidzianych dla umowy o pracę. Kodeks cywilny nie narzuca konkretnego terminu, na przykład 7, 14 czy 30 dni. Strony mogą ustalić go samodzielnie, korzystając z zasady swobody umów.
Art. 746 Kodeksu cywilnego przewiduje, że zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca mogą wypowiedzieć zlecenie w każdym czasie. Umowny okres wypowiedzenia porządkuje jednak sposób zakończenia współpracy. Jeżeli w kontrakcie zapisano 14 dni, zwykłe wypowiedzenie powinno co do zasady respektować ten termin.
Wypowiedzenie zwykłe a natychmiastowe
Najważniejsze jest rozróżnienie dwóch trybów. Wypowiedzenie z zachowaniem 14 dni może zostać złożone bez wskazywania przyczyny, o ile umowa nie wprowadza dodatkowych ograniczeń. Inaczej działa wypowiedzenie ze skutkiem natychmiastowym. Wymaga ono ważnego powodu, ale prawo do takiego rozwiązania pozostaje niezbywalne.
| Typ wypowiedzenia | Wymaga przyczyny? | Okres wypowiedzenia | Konsekwencje |
|---|---|---|---|
| Wypowiedzenie zwykłe, na przykład 14-dniowe | Co do zasady nie | Tak, zgodnie z umową | Umowa trwa do końca ustalonego terminu, a strony rozliczają wykonane czynności |
| Wypowiedzenie z ważnego powodu | Tak | Nie, skutek może być natychmiastowy | Umowa kończy się bez oczekiwania na upływ 14 dni, ale przy braku ważnego powodu może powstać odpowiedzialność odszkodowawcza |
Postanowienie o 14-dniowym terminie nie może więc brzmieć tak, aby całkowicie zakazywało wcześniejszego rozwiązania umowy. Sąd Najwyższy wskazywał, że art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Oznacza to, że strony nie mogą z góry zrzec się prawa do wypowiedzenia z ważnych powodów.
Jak wprowadzić i obliczyć 14-dniowy okres wypowiedzenia?
W umowie należy jasno określić długość okresu oraz sposób doręczania wypowiedzenia. Można wskazać, że każda ze stron może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 14 dni, licząc od dnia doręczenia oświadczenia drugiej stronie. Jeżeli strony nie przewidziały takiego terminu przed podpisaniem umowy, mogą ustalić go później w aneksie.
Przy obliczaniu terminu znaczenie ma art. 112 Kodeksu cywilnego. Dla okresu wyrażonego w tygodniach termin kończy się z upływem dnia odpowiadającego nazwą początkowemu dniowi terminu. W przypadku 14 dni, czyli dwóch tygodni, data końcowa przypada zasadniczo na ten sam dzień tygodnia, dwa tygodnie później. W praktyce należy też sprawdzić, kiedy oświadczenie dotarło do drugiej strony.
Obliczenie terminu można przeprowadzić w następujący sposób:
- Ustal dzień, w którym wypowiedzenie dotarło do drugiej strony w sposób pozwalający jej zapoznać się z treścią.
- Sprawdź, czy umowa wskazuje, od którego momentu liczy się 14 dni. Jeżeli nie, bezpieczne jest przyjęcie reguł wynikających z doręczenia oświadczenia.
- Policz dwa pełne tygodnie zgodnie z art. 112 Kodeksu cywilnego i wskaż datę ustania umowy w piśmie.
Przykładowo, jeżeli wypowiedzenie zostanie skutecznie doręczone w czwartek 20 lipca, przy 14-dniowym terminie umowa zakończy się z upływem czwartku 3 sierpnia. Jeżeli umowa zawiera własną regułę liczenia terminu, trzeba uwzględnić jej treść, o ile nie narusza ona przepisów bezwzględnie obowiązujących.
Ważny powód i ryzyko odszkodowania
Wypowiedzenie bez ważnego powodu nie musi być nieważne. Może skutecznie zakończyć umowę, ale w przypadku odpłatnego zlecenia może rodzić obowiązek naprawienia szkody poniesionej przez drugą stronę. Znaczenie ma to, kto wypowiada umowę, jaki był jej charakter oraz jakie następstwa wywołało nagłe zakończenie współpracy.
Jeżeli zleceniodawca wypowiada odpłatne zlecenie, powinien rozliczyć wynagrodzenie za wykonane czynności i zwrócić uzasadnione wydatki poniesione w celu należytego wykonania zlecenia. Przy wypowiedzeniu bez ważnego powodu może odpowiadać także za dodatkową szkodę. Zleceniobiorca również może ponosić odpowiedzialność, gdy bez uzasadnienia przerywa odpłatną współpracę i powoduje wymierne straty.
Ocena ważnego powodu zawsze zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Przykładowo mogą nim być:
- brak zapłaty wynagrodzenia albo potrzebnej zaliczki
- rażące lub powtarzające się naruszenie obowiązków
- utrata zaufania koniecznego do dalszego wykonywania zlecenia
- brak dokumentów, informacji lub współdziałania, który uniemożliwia wykonanie czynności
- istotna zmiana sytuacji życiowej, zdrowotnej albo organizacyjnej strony
Samo użycie sformułowania „utrata zaufania” nie zawsze wystarczy. W razie sporu lepiej wskazać konkretne zdarzenia, daty i naruszenia oraz zachować korespondencję potwierdzającą przyczynę wypowiedzenia. Nie można też zastrzec kary umownej za samo skorzystanie z prawa do wypowiedzenia z ważnego powodu, ponieważ takie postanowienie ograniczałoby uprawnienie chronione przez art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego.
Jak złożyć wypowiedzenie?
Przepisy nie wymagają w każdej sytuacji szczególnej formy wypowiedzenia, ale trzeba sprawdzić treść konkretnej umowy. Jeżeli przewiduje ona formę pisemną pod rygorem nieważności, należy jej przestrzegać. W pozostałych przypadkach forma pisemna lub dokumentowa jest najbezpieczniejsza dowodowo.
Oświadczenie powinno dotrzeć do drugiej strony tak, aby mogła zapoznać się z jego treścią. Można przekazać je osobiście za potwierdzeniem, wysłać przesyłką pozwalającą wykazać doręczenie albo użyć uzgodnionego kanału elektronicznego. Samo wysłanie wiadomości nie zawsze wystarczy do wykazania, kiedy oświadczenie stało się skuteczne.
Dobrze przygotowane pismo powinno zawierać:
- dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy
- datę oraz oznaczenie umowy, której dotyczy wypowiedzenie
- jednoznaczne oświadczenie o wypowiedzeniu
- wskazanie 14-dniowego terminu i daty zakończenia umowy
- opis ważnego powodu, jeżeli wypowiedzenie następuje natychmiast
- podpis albo inne oznaczenie osoby składającej oświadczenie
Ekspert radzi: przed wysłaniem wypowiedzenia sprawdź nie tylko długość terminu, lecz także sposób jego liczenia, wymagany kanał doręczenia i zasady rozliczenia. W sprawie spornej dotyczącej szkody, ważnego powodu lub skuteczności doręczenia analiza całej umowy przez prawnika może uchronić przed błędną oceną skutków wypowiedzenia.
14-dniowy okres wypowiedzenia umowy zlecenia jest dopuszczalny i wiąże strony w zwykłym trybie zakończenia współpracy. Nie blokuje jednak natychmiastowego wypowiedzenia z ważnego powodu, którego nie można wyłączyć ani ograniczyć umową.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. W przypadku sporu dotyczącego wypowiedzenia, odszkodowania lub interpretacji umowy warto skonsultować sprawę z prawnikiem.
